PATRON SZKOŁY PROMIENIOWANIE WARTOŚCI Zobacz większe

PATRON SZKOŁY PROMIENIOWANIE WARTOŚCI

Nowy

Dantua Ciszek

: Książki

20,00 zł

Opis

Materiały z konferencji Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców Oddział w Tarnowie. "Charyzmat postaci patrona szkoły i jego spuścizna w środowisku"
5-7 października 2007 Gródek nad Dunajcem.

Więcej informacji

ISBN 978-83-733269-4-1
rok wydania 2009
ilość stron 254
format A5

Opinie

Na razie nie dodano żadnej recenzji.

Napisz opinię

PATRON SZKOŁY PROMIENIOWANIE WARTOŚCI

PATRON SZKOŁY PROMIENIOWANIE WARTOŚCI

Spis treści

Wykaz autorów

Słowo wstępne Prezydenta Miasta Tarnowa Ryszarda Ścigały

Słowo Biskupa Tarnowskiego

Cz. I. Patronat a patriotyzm w procesie wychowania
• Andrzej Borowski, O patronie, patronach i o patronacie
• Ks. Alojzy Drożdż, Wychowanie patriotyczne poprzez postaci patronów szkół
• Michał Nawrocki, Trudne miłości. – O szczególnym rozumieniu słowa ,,patriotyzm”
• Ks. Józef R. Maj, Twórczy wymiar patronatu szkolnego
• Urszula Blicharz, Nadanie imienia szkole w świetle przepisów prawa a ceremoniał szkolny

Cz. II. Formy pracy wychowawczej szkół związane z poznawaniem i promocją patrona w środowisku lokalnym
• Antoni Buchała, Po co szkole patron? Sprawozdanie z konferencji KSW w Gródku nad Dunajcem 5-7 X 2007 r.
• Danuta Ciszek, Nowe spojrzenie na patrona szkoły
• Barbara Wójcik, Działalność Diecezjalnej Rodziny Szkół im. Świętych i Błogosławionych
• Halina Węgrzyn, Powstanie i działalność Rodziny Szkół im. Jana Pawła II Diecezji Tarnowskiej


Cz. III. Przykłady działań dydaktyczno-wychowawczych związanych z patronami podejmowane przez szkoły
• Agnieszka Jaźwińska, Otwartość na prawdę – Edyta Stein (Zespół Szkół im. Edyty Stein Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców w Lublińcu)
• Antoni Buchała, Barbara Zając-Kmieć,
W obronie godności człowieka – Stefan Wyszyński (Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stefana Kardynała Wyszyńskiego Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców w Libiążu)
• Mieczysław Czosnyka, Można dosięgnąć gwiazd –
Jan Szczepanik (Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych im. Jana Szczepanika w Tarnowie)
• Marta Iwaniec, Moc działania i dialogu – Tadeusz Tertil (Technikum nr 4 im. Tadeusza Tertila w Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Tarnowie)
• Krystyna Szablak, Dorota Tułasiewicz,
Radość pracy codziennej – Natalia Tułasiewicz (Publiczne Gimnazjum Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców im. bł. Natalii Tułasiewicz w Poznaniu)
• Urszula Zych, Ojczyźnie i Wolności – Jan Nowak-Jeziorański (Gimnazjum nr 1 im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Tarnowie)
• Aneta Górowska, Joanna Przygoda, Małgorzata Wrześniowska, Odnaleźć się w kosmosie wiedzy – Mikołaj Kopernik (Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie)
• Krystyna Przybyło, Z pasją poza horyzont – Jerzy Braun (Gimnazjum nr 4 im. Jerzego Brauna w Tarnowie)
• Lucyna Zygmunt, Mieczysław Czosnyka, W darze Bogu i ludziom – św. Kinga (Gimnazjum nr 5 im. Świętej Kingi w Nowym Sączu)
• Jolanta Szura, Na straży wiary i miłości – Jan Paweł II (Gimnazjum nr 6 im. Jana Pawła II w Tarnowie)
• Katarzyna Bortnowska, Dorota Ilków
Dziecko – dobro najbliższe – Janusz Korczak (Gimnazjum nr 7 z Oddziałami Integracyjnymi im. Janusza Korczaka w Tarnowie)
• Renata Gomoła, Marzena Ogorzelec Abyście byli jedno…
– Roman Brandstaetter (Gimnazjum nr 11 im. Romana Brandstaettera w Tarnowie)
• Grażyna Hońdo, Semper fidelis – zawsze wierni – Orlęta Lwowskie (Szkoła Podstawowa nr 9 im. Orląt Lwowskich w Tarnowie)
• Joanna Michna, Służyć człowiekowi – zawsze i wszędzie
– św. Albert Chmielowski (Szkoła Podstawowa im. Św. Brata Alberta Chmielowskiego w Zespole Specjalnych Szkół Przyszpitalnych w Tarnowie)

Podsumowanie
 

Fragment

O PATRONIE, PATRONACH I O PATRONACIE


Namysł nad oddziaływaniem postaci patrona szkoły (czy też ogólniej: patrona jakiejkolwiek instytucji) rozpocząć trzeba, jak każdy zresztą poważny namysł, od uporządkowania przedmiotu, nad którym przyszło się nam zastanowić. Przede wszystkim odpowiedzmy sobie na pytanie podstawowe: czy rozumiemy dobrze pojęcie patrona i ewentualnie też patronatu, a także – jaką funkcję chcielibyśmy temu pojęciu przypisać. Warto też, a może nawet koniecznie trzeba, postawić sobie na wstępie wyraźny „imperatyw”, mianowicie iż nie poprzestaniemy na zbudowanej ze stereotypów konstrukcji ideologicznej, która dla umysłów niedojrzałych, niecierpliwych i zarazem bojaźliwych stanowi zawsze formułę zastępczą prawdy, czyli „nieskrytości” rzeczy takich, jakimi się przedstawiają.
Otóż jak przedstawia się pojęcie patronatu? Sam wyraz jest oczywiście pochodzenia łacińskiego, gdzie oznaczał opiekę roztaczaną nad wyzwoleńcem, czyli wyzwolonym niewolnikiem. Warto sobie tę etymologię uświadomić, bowiem dzięki temu łatwo zrozumieć sens szerszy i zarazem późniejszy tego wyrażenia. Pomijam tutaj przypadek, w którym przez patronat rozumie się opiekę materialną sprawowaną przez osobę indywidualną, czy też przez instytucję nad osobą fizyczną, czy też nad jakąś zbiorowością. W tym przypadku mamy do czynienia ze stosunkiem, który kiedyś nazywano klientyzmem, a który dzisiaj określa się mianem „sponsoringu” – tu zatem patron byłby kimś w rodzaju sponsora.
Chciałbym jednak więcej uwagi poświęcić takiemu rozumieniu patronatu i patrona, w którym metaforycznie, ale też i rzeczywiście dosłyszeć można pragnienie, aby ów patron – osoba już nieżyjąca – był zarazem w takim czy innym sensie opiekunem bądź to osoby noszącej imię danego świętego czy świętej, bądź też grupy ludzi. Gdy idzie o tego rodzaju religijnie pojmowany i przeżywany patronat indywidualny, to problem wydaje się mniej zawikłany: wszak pojęcie to odnosi się do wiary w „świętych obcowanie”. Można oczywiście poszerzyć tę formułę na grupę osób (jak zgromadzenie zakonne) czy też na instytucję (szkołę, zakład pracy itd.) i wówczas w dalszym ciągu pojęcie patronatu będzie oddziaływało na tej samej zasadzie opieki sprawowanej w sensie nadprzyrodzonym i pojmowanej w kategoriach wiary. Mówimy wówczas, że dana parafia, szkoła czy stowarzyszenie jest „pod wezwaniem” świętego czy świętej.
Na tym jednak kwestie związane z patronem i patronatem się nie kończą, wprost przeciwnie – raczej się rozgałęziają i dosyć istotnie komplikują. Mamy bowiem do czynienia (i to znacznie częściej) z przypadkami, w których patronem pewnych struktur społecznych są osoby nie wyniesione na ołtarze, ale przecież zapamiętane dobrze przez daną zbiorowość, bo cieszące się z takiego czy innego powodu autorytetem, pamięcią o takich czy innych zasługach, o czynach bohaterskich, czy po prostu o ich cichej, zwyczajnej szlachetności. To właśnie z tego powodu nadaje się ich „imiona” określonym instytucjom (zwłaszcza szkołom), stowarzyszeniom, oddziałom wojskowym, zakładom produkcyjnym itp. Powstaje w tej sytuacji pytanie
o znaczenie takiego patronatu. Nie ma tu już bowiem mowy o sensie religijnym (choć i takiego nie musimy w każdym przypadku wykluczać), wchodzi natomiast w grę dosyć osobliwy związek pomiędzy konkretną postacią historyczną, której imię czy nazwisko dana instytucja sobie przybrała, a ludźmi, którzy tę instytucję współtworzą. Twierdzę, że związek ten jest osobliwy, bo nie bardzo (albo nie zawsze) wiadomo, co właściwie ma łączyć konkretnego, pojedynczego członka owej zbiorowości (ucznia, nauczyciela, chórzystę, żołnierza, pracownika itd.) z postacią owego patrona. Ukończyłem oto dawno temu w Krakowie II Liceum Ogólnokształcące im. króla Jana III Sobieskiego. Mieliśmy prawo (właściwie nie wiadomo dlaczego – pewnie ktoś kiedyś coś takiego wymyślił) do noszenia w klapach naszych granatowych, ozdobionych czerwono-złotymi tarczami i dystynkcjami mundurków (owszem, było kiedyś coś takiego!) małych srebrnych tarczek w czerwonym polu – to był herb Sobieskich „Janina”. Wynikało z tego, że my mielibyśmy w jakiejś części określać swoją tożsamość poprzez „tożsamość” zwycięzcy spod Wiednia. Bardzo to oczywiście skomplikowana zależność, bo jakież to mianowicie cechy („cnoty”?) naszego patrona czyli króla Jana III mielibyśmy sobie przyswajać, czy się z nimi utożsamiać? Oczywiście jego „patriotyzm” (a co właściwie o nim było nam wiadomo?), może jego obyczaje (o tym jeszcze mniejsze mieliśmy pojęcie – zresztą może to i dobrze), chyba raczej nie jego wygląd... Podaję ten przykład, aby rozważyć, do jakiego stopnia ów osobliwy – jak napisałem – związek pomiędzy patronem szkoły a jej uczniami kształtowany był przez stereotypy zastępujące wiedzę historyczną i jak dalece był on podatny na…bezmyślność. Gdyby ktoś wpadł na pomysł rzetelnego zaznajamiania nas wtedy z osobowością króla Jana III z wykorzystaniem wszystkich możliwych źródeł (monografii historycznej, jego korespondencji itp.), powstałoby na początku sporo zamieszania, ale potem równie dużo byłoby sposobności do uczciwej rozmowy na temat formuł patriotyzmu (dawnych i aktualnych), wzorców moralnych i obyczajowych, zmieniających się historycznie kanonów estetycznych. Przy tej zaś sposobności może by się okazało, a to byłoby wychowawczo wielce pożyteczne, że patronat szkoły (czy jakiejkolwiek innej instytucji) nie implikuje automatycznych niejako poszukiwań w postaci patrona samych tylko cnót. Nie implikuje też zachwytu nad tą postacią, naśladowania jej w taki czy inny sposób ani też wzorowania się na legendzie o niej. Wprost przeciwnie, ów patronat stanowi dobrą okazję do namysłu nad złożonością ludzkiej natury, w której wymieszanie dobra i zła wcale nie przeszkadza
w szacunku dla tego, co w niej szlachetne i w skutecznym odrzuceniu tego, co człowieczeństwo danej postaci historycznej deformowało. Wspominam tu o takim spojrzeniu na postać patrona również i dlatego, że częste ostatnio bywają przypadki kwestionowania takiego lub innego patrona instytucji (zwłaszcza szkoły) ze względów ideologicznych raczej aniżeli historycznych. Jeżeli ktoś się zastanawia, czy szkoła może nosić imię jakiegoś pisarza czy poetki, którzy to ludzie pisali wspaniałe teksty, ale też i mieli rozmaite ułomności, to przecież trudno dyskusję na ten temat zakończyć jakąś sensowną konkluzją opartą na konkretnych przesłankach. Wszak tego rodzaju patronowie szkół to nie „patronowie – święci”, ale postaci historyczne zasłużone dla kultury polskiej i zarazem ludzie kiedyś żywi, których zalety i przywary mogą stanowić temat do osobnej refleksji nad naturą ludzką, także i nad naturą każdego z nas z osobna. Można oczywiście rozważać (lepiej uczynić to wcześniej niż później), jaki ów patronat może mieć związek z charakterem i z funkcjonowaniem danej instytucji, tak aby uwzględnić przy tym wyborze pewien rodzaj stosowności czy odpowiedniości. Jeśli na przykład oficerska szkoła wojsk pancernych nosi imię Stefana Czarnieckiego, to patronat ten kieruje myśli ku zapamiętanemu przez pokolenia heroizmowi tej postaci, nie zaś ku naszej wiedzy o zapobiegliwości materialnej tego wodza, o której piszą współcześni historycy. Widać przy tym wyraźnie, że przedmiotem namysłu nad ową stosownością nie jest właściwie rzeczywistość historyczna, czyli wiedza o faktach dotyczących danej postaci, ale raczej „mit” na jej temat wytworzony i znajdujący się w obiegu. W takim właśnie funkcjonowaniu fikcji widziałbym większe niebezpieczeństwo dla skutków wychowawczych aniżeli w stwierdzeniu, że dany kompozytor czy malarz albo działacz polityczny był w życiu prywatnym nieznośny, że powiedzmy nie stronił od alkoholu albo też że napisał kiedyś czy powiedział coś niemądrego. Z całą natomiast pewnością celowe i pożyteczne jest metodyczne zaznajamianie członków danej społeczności, która z patronatem wybitnej jednostki się utożsamia, z tymi wszystkimi człowieka owego osiągnięciami, które niewątpliwie mają wartość uniwersalną. One to bowiem zasługują na wdzięczną pamięć tej społeczności i ten fakt nie podlega wątpliwości. W ten sposób, skoro już mowa o wychowawczym aspekcie patronatu, nauczyć można ludzi (uczniów mam tu na myśli przede wszystkim) myślenia pozytywnego, czyli dostrzegania w osobowości człowieka cech dodatnich – po prostu dobra, szlachetności, talentu…
Uważam też za zasadniczo szkodliwe wszczynanie procesu zmiany patrona szkoły z jednego na drugiego, pomijając oczywiście jakieś przypadki drastyczne. Nie dziwi więc nikogo, że pewna uczelnia, która kiedyś przyjęła (zapewne niezbyt ochoczo) imię Bolesława Bieruta, dzisiaj się do tego nie przyznaje i nie szuka już innego patrona. Znam natomiast przypadek pewnej szkoły, której patronem był przez trzydzieści bodaj lat Ignacy Fik, przedwojenny lewicowy intelektualista, autor paru wartościowych prac literaturoznawczych, zaangażowany w lewicowy także ruch oporu podczas okupacji i zamordowany przez Niemców. Przed paroma laty ktoś uznał ten patronat za kontrowersyjny, za politycznie niepoprawny, nikt natomiast
w tamtejszym środowisku nie miał odwagi wytłumaczyć spokojnie, że „degradacja” tego patronatu wymagać będzie uzasadnień, które wcale nie będą moralnie oczywiste. Teraz szkoła nie ma patrona w ogóle. Może to i dobrze, bo wytłumaczenie ewentualnej alternatywy prowadziłoby do dalszych komplikacji. W każdym razie trzeba dokładać staranności we wszelkich działaniach z patronatem instytucji, zwłaszcza zaś szkoły, związanych. Za zupełne natomiast nieporozumienie uważam przypadki, w których patronem instytucji szkolnej była…inna instytucja, np. „Polska Marynarka Handlowa” (znam z przeszłości przypadek takiej właśnie szkoły). Oczywiste jest, że motywacja była tu chyba dość praktyczna: kiedy jeszcze owa Marynarka istniała, sprawowała być może jakąś formę finansowego sponsoringu nad tą placówką. To jednak prawdopodobnie przeszłość.
Jak zatem, konkludując, obchodzić się poważnie, rozsądnie i bez hipokryzji z patronem szkoły? Przede wszystkim – a to dotyczy wyboru patrona czyli sytuacji pierwotnej – dobrze się zastanowić nad kilkoma (najlepiej) rozmaitymi kandydaturami i dokładnie zapoznać się z historycznymi materiałami, które ich dotyczą. Równie ważne jest jednak w tym momencie głęboko etyczne postanowienie o uniezależnieniu się od stereotypów często materiał historyczny zastępujących, czy nawet wręcz fałszujących, a także od ideologizacji całej naszej procedury. Następnie dokonać można wyboru, zapewne demokratycznego, tzn. uwzględniającego opinię i wolę tej grupy społecznej – w naszym więc najbliższym przypadku – społeczności szkolnej nauczycieli i uczniów, z zachowaniem jednak możliwości uczciwego poinformowania każdego, kto tylko sobie będzie tego życzył, o szczegółach dotyczących działalności i twórczości kandydata na patrona. Tam zaś, gdzie szkoła swego patrona już ma, rzeczową wiedzę o nim pogłębiać i upowszechniać, oczyszczając ją zarazem od zmyśleń czy też ideologicznych uproszczeń. Refleksja nad patronem danej grupy społecznej, w szczególności zaś instytucji dydaktyczno-wychowawczej jest integralnym składnikiem, jednym
z ważniejszych, procesu pozytywnego oddziaływania na świadomość poszczególnych członków tej grupy i zarazem na jej świadomość zbiorową, która wcale nie jest prostą sumą arytmetyczną mentalności na nią się składających.