Czy sukcesy nauki są cudem? Studium filozoficzno-metodologiczne argumentacji z sukcesu nauki na rzecz realizmu naukowego. Zobacz większe

Czy sukcesy nauki są cudem? Studium filozoficzno-metodologiczne argumentacji z sukcesu nauki na rzecz realizmu naukowego.

Nowy

Jacek Rodzeń

: Książki

9,90 zł

Opis

Studium Jacka Rodzenia stawia sobie za cel odpowiedź na pytanie: Dlaczego nauka, a zwłaszcza nauki matematyczno-przyrodnicze, w ogóle odnoszą sukcesy poznawcze, instrumentalne i aplikatywne?
Odpowiadając na powyższe pytana, autor stwierdza, iż w tym studium przyświecać mu będą trzy cele:
- Szerokie omówienie i analiza pojęcia sukcesu nauki, występująca w klasycznych formach argumentacji na rzecz realizmu naukowego
- wskazanie omówienie tych aspektów sukcesu nauki, które jak dotąd nie stanowiły podstawy lub punktu wyjścia dla argumentacji na rzecz realizmu
-wypracowanie nie tyle nowej wersji stanowiska realizmu naukowego, co raczej rodzaj namymysłu metafilozoficznego związanego z tym stanowiskiem wobec nauki.

Więcej informacji

rok wydania 2005
ilość stron 352

Opinie

Na razie nie dodano żadnej recenzji.

Napisz opinię

Czy sukcesy nauki są cudem? Studium filozoficzno-metodologiczne argumentacji z sukcesu nauki na rzecz realizmu naukowego.

Czy sukcesy nauki są cudem? Studium filozoficzno-metodologiczne argumentacji z sukcesu nauki na rzecz realizmu naukowego.

Spis treści

SPIS TREŚCI


Wstęp 11

Rozdział 1
Klasyczne wersje argumentu z sukcesu nauki 19

1.1. Proto-argumentacja Jacka J.C. Smarta 20
1.1.1. Argument z „kosmicznego zbiegu okoliczności” 22
1.1.2. Strategia wiarygodnościowa i przedzałożenie prostoty 25
1.1.3. Dwa inne argumenty na rzecz realizmu naukowego 27
1.1.4. Problem prawidłowości w świecie zjawisk 31
1.2. Hilarego Putnama „kanoniczne” sformułowanie
„argumentu z cudu” 35
1.2.1. Obrona realizmu naukowego 36
1.2.1.1. Rodowód „argumentu z cudu” 36
1.2.1.2. Trzy argumenty w jednym 39
1.2.1.3. Taktyka tzw. przypadków granicznych 41
1.2.1.4. Kwestia tzw. nowych predykcji 43
1.2.2. Realizm naukowy jako hipoteza empiryczna 45
1.2.2.1. Status poznawczy tezy o realizmie naukowym 45
1.2.2.2. Prawda jako naukowe wyjaśnienie sukcesu nauki? 50
1.2.3. Teza o tzw. konwergencji wiedzy naukowej 55
1.2.3.1. Związki między następującymi po sobie teoriami 55
1.2.3.2. Podważenie i obrona tezy o konwergencji wiedzy naukowej 57
1.2.3.3. Widmo tzw. pesymistycznej metaindukcji 62
1.2.3.4. Konwergencja wiedzy z punktu widzenia filozofii fizyki 64
1.3. Argument wyrafinowany Richarda N. Boyda 67
1.3.1. Argument „prosty” Putnama a argument wyrafinowany Boyda 68
1.3.2. Instrumentalna rzetelność metody naukowej a realizm 71
1.3.2.1. Pojęcie sukcesu metodologicznego 71
1.3.2.2. Argument Boyda na rzecz realizmu naukowego 74
1.3.2.3. Pojęcie prawdziwości przybliżonej teorii 79
1.3.3. Niektóre zarzuty wobec argumentu Boyda 82
1.3.4. Problem wyboru teorii naukowych 86
1.3.4.1. Argument z „cudownego” wyboru teorii 86
1.3.4.2. Tzw. „punkt startowy” nauki 90
1.4. Wnioski 96

Rozdział 2
Krytyka „argumentu z cudu” i konkurencyjne wyjaśnienia sukcesu
Nauki 103

2.1. Sukces nauki jako problem filozoficzny 104
2.1.1. Pojęcie i problem sukcesu nauki 105
2.1.1.1. Aspekt sloganowy i argumentacyjny „argumentu z cudu” 105
2.1.1.2. Sukces nauki jako sytuacja problemowa 107
2.1.2. Sukces nauki a realizm naukowy 110
2.1.2.1. Wielość realistycznych wyjaśnień sukcesu nauki 110
2.1.2.2. Realizm naukowy jako filozoficzny program badawczy 112
2.1.3. Konkurencyjne wyjaśnienia sukcesu nauki 116
2.1.3.1. „Argument z cudu” jako wnioskowanie do najlepszego
wyjaśnienia 116
2.1.3.2. Realizm naukowy jako jedno z możliwych wyjaśnień
sukcesu nauki 119

2.2. Sukces nauki z punktu widzenia empiryzmu konstruktywnego
Basa C. van Fraassena 122
2.2.1. Niektóre aspekty empiryzmu konstruktywnego 123
2.2.2. Sukces nauki a granice postulatu wyjaśniania 125
2.2.2.1. Zarzut nieograniczonego „paneksplanacjonizmu” 125
2.2.2.2. Wyjaśnianie w nauce i w filozofii 128
2.2.2.3. Między esencjalizmem a regresem do nieskończoności 133
2.2.3. Ewolucjonistyczne wyjaśnienie sukcesu nauki 135
2.2.3.1. Selekcja teorii naukowych w ujęciu empiryzmu 135
2.2.3.2. Selekcja teorii naukowych w ujęciu realizmu 140
2.2.4. Problem teorii równoważnych pod względem sukcesu
empirycznego 143
2.2.4.1. Konsekwencje przyjęcia tezy o równoważności
empirycznej teorii 143
2.2.4.2. Równoważność empiryczna a poznawcze równouprawnienie
teorii 146
2.2.4.3. Równoważność empiryczna teorii a fizyka teoretyczna 149
2.3. Larry’ego Laudana krytyka „argumentu z cudu” z punktu
widzenia historii nauki 152
2.3.1. Konwergencyjny realizm epistemologiczny 154
2.3.2. Historia nauki a sukcesy nauki 156
2.3.2.1. Sukces teorii a odniesienie przedmiotowe 156
2.3.2.2. Sukces teorii a prawdziwość przybliżona 163
2.3.2.3. Konwergencja wiedzy i retencja struktur teoretycznych 167
2.3.2.4. Kilka uwag na temat pesymistycznej metaindukcji 173
2.3.3. Możliwość pogodzenia realizmu z historią nauki 176
2.3.3.1. Obrona przed „odrzuceniem realizmu” 176
2.3.3.2. Rewidowalność pojęć prawdziwości i odniesienia
przedmiotowego 181
2.3.4. Sukces nauki w kategoriach ewolucjonistyczno-
pragmatycznych 187
2.4. Sukces nauki a naturalne nastawienie ontologiczne
Arthura Fine’a 193
2.4.1. Arthura Fine’a krytyka argumentu z sukcesu nauki 194
2.4.1.1. Cztery zarzuty wobec „argumentu z cudu” 194
2.4.1.2. Instrumentalizm vs realizm naukowy 198
2.4.2. Naturalne nastawienia ontologiczne jako alternatywa
dla realizmu 201
2.4.2.1. Antyinflancjonizm i antyesencjalizm 201
2.4.2.2. Naturalne nastawienie ontologiczne jako hybryda
filozoficzna 205
2.4.3. Możliwość wyjaśnienia sukcesu nauki 208
2.5. Wnioski 212

Rozdział 3
Wybrane aspekty sukcesu nauki z perspektywy
metodologiczno-filozoficznej 218
3.1. Wiele twarzy sukcesu nauki 219
3.1.1. Od sukcesu instytucjonalnego do sukcesu poznawczego 220
3.1.1.1. Niektóre aspekty instytucjonalnego sukcesu nauki 220
3.1.1.2. Pragmatyczny i empiryczny wymiar sukcesu nauki 224
3.1.1.3. Kilka uwag o sukcesie poznawczym 228
3.1.2. Sukces bez (pierwotnego) sukcesu empirycznego 230
3.1.2.1. Kondensacja Bosego-Einsteina i soczewkowanie
grawitacyjne 230
3.1.2.2. Próby rozwinięcia kwantowej teorii grawitacji 233
3.1.2.3. Sukces teoretyczny, sukces eksplanacyjny i zalety
teorii naukowej 238
3.2. Sukces nowych predykcji i sukces unifikacyjny 249
3.2.1. Kwestia sukcesu nowych predykcji 250
3.2.1.1. Pojęcie nowych predykcji 250
3.2.1.2. Temporalne i użytecznościowe ujęcie nowości zjawisk 252
3.2.1.3. Przykład precesji peryhelium Merkurego 258
3.2.2. Sukces unifikacyjny w nauce 263
3.2.2.1. Zagadnienie unifikacji teoretycznej we współczesnej
filozofii nauki 263
3.2.2.2. Teoria elektromagnetyzmu Maxwella jako przykład pomyślnej
unifikacji 266
3.3. Sukces teorii a sukces metody matematyczno-empirycznej 273
3.3.1. Problem skuteczności metody naukowej 274
3.3.1.1. Od faktu sukcesu nauki do problemu sukcesu nauki 274
3.3.1.2. Zagadkowa skuteczność metody matematyczno-empirycznej 283
3.3.2. Banalizacja problemu sukcesu metody
matematyczno-empirycznej 290
3.3.2.1. Skuteczność zastosowań matematyki jako „suchy fakt” 290
3.3.2.2. O pewnych następstwach zwrotu lingwistycznego
w filozofii nauki 299
3.3.3. Próba usprawiedliwienia sukcesów nauki a realizm 305
3.4. Wnioski 313

Zakończenie 318
Bibliografia 323
Indeks osób 348